The Open Book

Het is nu bijna een maand geleden. Ik kreeg een e-mail met de vraag of ik een boekenplankje wilde in het Forum in Groningen, de prachtige bibliotheek in het midden van de stad. Bijna een maand geleden had ik een lijstje bedacht met zesentwintig boeken (maar eigenlijk zaten daar ook een paar series bij, dus ik heb een beetje valsgespeeld) waarvan ik vind dat iedereen ze moet lezen. Ik ben natuurlijk heel trots op mijn lijstje, maar tegelijkertijd maak ik me zorgen. Zijn dit wel de belangrijkste boeken voor mij? Ben ik er niet per ongeluk een, of twee, of vele, vergeten? Misschien moet jij maar oordelen. Wil je me helpen?

Ik ben iemand die altijd haast heeft. Ik ben iemand die altijd het gevoel heeft duizend dingen tegelijkertijd te moeten doen. Ik moet werken. Ik moet lezingen geven. Ik moet volleyballen. Ik moet afspreken met mijn vrienden. Ik moet schrijven voor dit blog (en voor mijn Engelse). Ik moet aan mijn carrière werken. Bijna een maand geleden moest ik ook nog bepalen welke vijfentwintig boeken op mijn boekenplankje zouden staan. Hoewel ik vereerd en blij was dat ik dit plankje mocht maken, voelde ik me direct weer gestrest. Ik moest namelijk al zo veel, dus zou het verstandig zijn om ook dit nog aan mijn overvolle to-do lijst toe te voegen? Ik vond van wel.

Ik vroeg aan mijn vrienden welke boeken absoluut op de lijst moesten komen (maar eigenlijk negeerde ik hun advies). Ik ging mijn blog na welke boeken ik al belangrijk vond. En ik werkte, volleybalde, sprak af met vrienden en gaf een aantal lezingen. Kortom, ik had het druk. Maar toch is het gelukt. Ik heb een lijst met vijfentwintig (of eigenlijk iets meer) boeken bedacht. En hier is hij dan, mijn eigen, persoonlijke, boeken-die-invloed-hebben-gehad-op-mijn-leven-en-die-iedereen-moet-lezenlijst. Er zijn Engelse titels, Nederlandse titels, en vertaalde titels, in willekeurige volgorde (ik had het namelijk te druk om die ook nog te bepalen).

• Gerbrand Bakker – De Kapperszoon. Hoe kon ik deze niet noemen? Dit boek was een nieuw hoofdstuk in mijn leven, want het was de eerste betaalde lezing die ik ooit gaf. Laten we hopen dat er nog veel zullen volgen.
• Milan Kundera – Onsterfelijkheid. Dit is een van mijn favoriete boeken ter wereld. Als ik een boek mocht kiezen dat ik voor de rest van mijn leven mocht lezen, dan zou het deze zijn. Als ik dit boek elk jaar zou herlezen, zou het elke keer weer iets nieuws laten zien. Ik zou elke keer weer iets nieuws leren over filosofie, leven, dood, liefde, kunst, eeuwigheid, literatuur en al het andere.
• Laurent Binet – HhhH. Deze keuze verraste zelfs mijzelf. Ik heb hier nog nooit iets over geschreven, en ik heb het slechts een keer gelezen, jaren geleden. Toch bleef het hangen. Het gaat over een historische gebeurtenis, en hoe men daarover kan schrijven. Bijzonder interessant, dus.
• Gerard Reve – De avonden. Er moest een Nederlandse klassieker op de lijst, vond ik. Deze was perfect: vreemd, cynisch, hilarisch, en een perfect voorbeeld van de vervelening waar alleen tieners last van kunnen hebben, gecombineerd met een existentiële crisis in het Nederland van na de Tweede Wereldoorlog.
• Lev Tolstoj – De dood van Ivan Iljitsj. Hoe meer boeken ik toevoegde aan deze lijst, hoe meer ik me realiseerde dat ik blijkbaar geobsedeerd ben door de dood. Dit boek heeft dat belangrijke thema zelfs in de title staan.
• Cornelia Funke – Hart van inkt. Ik moet dit boek wel twintig keer hebben geleend uit de bibliotheek toen ik nog klein was. Het was volgens mij het eerste boek waardoor ik doorhad hoe magisch boeken kunnen zijn. Ik wilde Meggie zijn, want zij kon fictieve personages uit boeken halen met haar stem. Ik ben er gisteren maar weer in begonnen.
• Philip Pullman – His Dark Materials. Ik heb gelogen. Wat ik zei over Milan Kundera’s boek geldt eigenlijk voor dit boek. Ik kan dit boek elk jaar weer lezen zonder me ook maar een seconde te vervelen. Dit is het enige boek dat ik nodig heb. Ik was eenentwintig toen ik deze serie voor het eerst las, en het raakte iets in me waarvan ik niet eens wist dat ik het had. Dit is mijn ware boekenliefde.
• Virginia Woolf – Mrs Dalloway. Wat moet je over dit boek zeggen? Een mijlpaal. Een meesterwerk. Het speelt zich af in een dag, maar tegelijkertijd gaat het over hele mensenlevens. Wat is een leven? Woorden schieten tekort als ik dit boek moet beschrijven.
• Ian McEwan – Saturday. Nog een boek dat zich afspeelt op een dag. Sommige dagen veranderen namelijk ons leven.
• Sylvia Plath – The Bell Jar. Dit was een van die boeken die al een van mijn favorieten was voor ik het had gelezen. Ik was namelijk bang dat ik teleurgesteld zou zijn in Plaths enige boek doordat ik al zoveel van haarzelf wist: haar tragische liefdesleven, haar zelfmoord, en haar talent en toewijding in de literatuur. Ik voelde vele dingen toen ik dit boek uit had, maar gelukkig was teleurstelling niet een van die gevoelens.
• Walter Tevis – The Man Who Fell to Earth. Dit is een van de weinige boeken waarvan ik eerste de film keek voor ik het boek las. De manier waarop Tevis naar de mensheid kijkt door de ogen van een buitenaards wezen laat ons leert ons alleen maar meer over wie wij zijn.
• Margaret Atwood – The Blind Assassin. Atwood is een van mijn favoriete schrijvers. Wat ze ook doet, ik vind het fantastisch, maar ik vond dat The Handmaid’s Tale, haar beroemdste boek, al genoeg aandacht gekregen had. Dit boek, over de dood van een familielid en over eigenaarschap is misschien nog wel beter dan die andere.
• Pat Barker – The Regeneration Trilogy. Een van de meest indrukwekkende boeken over de Eerste Wereldoorlog die ik ooit gelezen heb.
• Daniel Keyes – Flowers for Algernon. Ik vind het vreemd dat ik nog nooit iets over dit boek geschreven heb. Het is namelijk zo’n interessant boek, over de vraag hoe ver we zouden gaan om gelukkig te worden – en wat geluk dan eigenlijk is.
• Christopher Isherwood – A Single Man. Dit is het tweede boek dat ik pas las toen ik de film gezien had. Ik wist namelijk niet dat er een boek was. Dit is ook weer een boek dat een dag uit een leven beschrijft, namelijk de dag dat iemand besluit dat het zijn laatste zal worden. De film is prachtig, maar het boek is nog mooier.
• T.H. White – The Once and Future King. Ik las dit boek voor het eerst toen ik veertien jaar oud was. Veertien later las ik het weer, deze keer in het Engels. Ik weet zeker dat ik hem nog steeds zal lezen wanneer ik 112 ben.
• Zadie Smith – Swing Time. Is dit Smiths beste roman? Ik weet het niet. Maar iets aan dit boek zorgde ervoor dat het op mij een onvergetelijke indruk achterliet. Het gaat over onze opvoeding en onze ambities bepalen wie we zijn, en hoe het ons kan verbinden of uit elkaar kan drijven.
• Taffy Brodesser-Akner – Fleishman Is in Trouble. Dit is een modern feministisch sprookje, en het verraste me dat het op de lijst staat. Ik weet nog dat ik niet erg onder de indruk was toen ik het voor het eerst las. Tegelijkertijd heb ik er direct een blogpost over geschreven (de vertaling hiervan volgt!), en dit boek dringt zich geregeld op in mijn gedachten.
• Kazuo Ishiguro – The Remains of the Day. Ishiguro is een van mijn favoriete schrijvers. In al zijn boeken speelt hij met de manier waarop wij onszelf zien en hoe onze herinneringen werken. Dit boek heeft een blijvende indruk op mij gemaakt.
• J.M. Barry – Peter and Wendy. Dit is een van de eerste boeken waar ik een blog aan besteedde op mijn Engelstalige blog (de vertaling zal snel volgen, ik beloof het!). Het is ook een van de eerste boeken dat ik zo fantastisch vond dat ik het het liefst op wilde eten. Elke keer dat ik het lees, herinnert het mij dat ik nooit op moet groeien. Niet echt.
• Chimananda Ngozi Adichi – Americanah. Ooit heb ik dit boek, over twee mensen uit Nigeria die proberen een beter leven te vinden in Amerika, aangeraden aan iemand. Hij zei dat hij het te veel een vrouwenboek vond. Ik rolde toen met mijn ogen.
• James Baldwin – If Beale Street Could Talk. Hier is nog een boek over racisme en discriminatie. Het is kort, het is intiem, het is prachtig, en het is gruwelijk. Lees het, alsjeblieft.
• Michael Cunningham – The Hours. Dit boek is gebaseerd op Mrs Dalloway, en het is een van de mooiste boeken dioe ik ooit heb gelezen. Het gaat over drie vrouwen in drie verschillende decennia van de vorige eeuw, en allen proberen ze iets van hun leven te maken.
• William Goldman – The Princess Bride. Het is niet terecht dat dit boek ergens helemaal beneden in de lijst staat. Dit sprookje-liefdesverhaal-satire-hilarische boek is echt geweldig, en iedereen zou het moeten lezen.
• Oscar Wilde – The Picture of Dorian Gray. Oh, Oscar Wilde. Hoe kon ik een lijst maken zonder hem? Zijn leven, zijn boeken, zijn woorden. Perfect.
• Edward St Aulbyn – The Patrick Melrose novels. Deze serie is ook een verrassing. Het beschrijft vijf dagen in vijf romans (weer dat idee van een boek dat zich afspeelt in een dag!) met zo’n prachtige, bijtende schoonheid, dat ik wil dat iedereen deze boeken leest.

Het is bijna een maand geleden sinds ik deze lijst samengesteld heb. Zijn dit de beste boeken die ik ooit heb gelezen? Misschien. Ben ik er een paar vergeten? Absoluut. Ik zou willen dat ik meer tijd had gehad om er iets zorgvuldiger over na te denken. Dit waren namelijk de boeken die op dat moment in me opkwamen. Ik had het namelijk druk, en ik had haast. Misschien moet ik maar gewoon accepteren dat het onmogelijk is om een lijst op te stellen van boeken die je gelezen hebt. En dat komt, natuurlijk, doordat literatuur laat zien dat het leven onmogelijk is.

Wat vind jij van deze lijst? Ben je tevreden? Heb ik alle genres wel genoemd? Denk je dat je ze zou lezen? Moeten we alles verkennen dat de literatuur te bieden heeft, of moeten we ons beperken tot wat we kennen? Kan literatuur je leven veranderen, of misschien zelfs de wereld? Laat het me weten in de comments! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenblogs!