The Open Book

Vraag jij je ooit af hoe het moet zijn om in een land te leven dat verwoest is door jaren van oorlog? Nederland kent al meer dan vijfenzeventig jaar geen oorlog meer, dus ik heb geluk dat ik niet weet hoe het moet zijn. Ik sta er niet vaak genoeg bij stil, helaas. Zeker in de wereld waar we nu leven, met een waarschijnlijk extreemrechtse premier en oorlogen in onder andere Oekraïne en Israël, is het belangrijk om ons bewust te zijn van alles wat zich afspeelt in de rest van de wereld. Onlangs las ik het boek Duizend schitterende zonnen van Khaled Hosseini, over twee vrouwen in een door oorlog verscheurd Kabul, en dankzij dit boek kreeg ik door hoe weinig ik wist over dit land en over leven in oorlog. Lees door als je wil weten waar dit boek over gaat!

Duizend schitterende zonnen gaat over de levens van twee Afghaanse vrouwen, de in Kabul wonende Mariam en Laila, die te kampen hebben met oorlog, de bezetting, huiselijk geweld en de dood. Beide vrouwen, getrouwd met dezelfde man, zijn gedoemd om in een stad te wonen die volledig is vernietigd door de oorlog, en om te leven met een regering die vrouwen dwingt om een sluier te dragen. Uiteindelijk is het alleen de liefde die voor elkaar hebben, alsof ze moeder en dochter zijn, die hen kan redden.

Als Afghanistan in het nieuws is, rollen sommige mensen met hun ogen, schudden ze hun hoofd of zeggen ze dat ze deze ogenschijnlijk eeuwigdurende oorlog op zichzelf hebben afgeroepen. Misschien haten ze het land wel omdat de mannen die aan de macht zijn vrouwen op geen enkele manier een stem gunnen. Of ze vinden alle Afghanen terroristen omdat bepaalde media ze zo laten zien. Ik raad iedereen die zo denkt aan dit boek te lezen.

Ik ben geen hoofdschudder of iemand die iedereen buiten mijn eigen cultuur terroristen vindt. Eigenlijk wist ik helemaal niets van dit land, en daardoor lees ik zo graag boeken als Duizend schitterende zonnen. Ik heb zoveel geleerd over Afghanistan, over haar geschiedenis en haar cultuur, en over haar vrouwen, allemaal dankzij dit boek. Ik wist natuurlijk wel iets van de situatie, en over de Taliban en hun mening over vrouwen, maar ik had geen idee hoe het zou zijn om in dit land te leven. Ik had geen idee dat Kabul vroeger een behoorlijk liberale stad was en dat vrouwen er ‘gewoon’ naar de universiteit mochten voordat de Taliban aan de macht kwam. Ik wist niet eens dat er sinds de jaren twintig van de vorige eeuw al meerdere onsuccesvolle pogingen gedaan zijn om vrouwenrechten terug te brengen.

Er zijn zoveel dingen die ik niet weet. Ik verwijt het mijzelf vooral, omdat ik blijkbaar niet echt geïnteresseerd ben in andere culturen, en omdat ik veilig in een land woon waar alleen de oudste bewoners nog weten hoe het is om in oorlog te leven. Ik verwijt het mijn educatie en de media. Als ik meer had geweten over Afghanistan, zou ik Duizend schitterende zonnen namelijk veel minder schokkend hebben gevonden.

In het nawoord van deze roman schrijft Khaled Hosseini hoe zijn lezers, na het succes van zijn eerste roman, De vliegeraar, die ook over de gevolgen van de oorlog gaat, hem massaal schreven om hem te vertellen dat ze meeleefden met de Afghaanse vluchtelingen. Sommigen van deze briefschrijvers, vertelt de auteur, lieten hem zelfs weten dat ze wel een Afghaanse wees zouden willen adopteren. Toen ik dit las, dacht ik: dit is waarom fictie zo belangrijk is. 

In tegenstelling tot nieuwsberichten heeft fictie de kracht om mensen dichter tot elkaar te brengen. Mensen die de Afghanen vaak afschrijven als minderwaardig aan inwoners van onze westerse wereld, blijken tot tranen toe geroerd bij het lezen van Duizend schitterende zonnen. Ik denk dat dat komt doordat we dankzij Mariam en Laila leren hoe het moet zijn om te leven in een land dat compleet vernietigd is door oorlogen. We kunnen ons inleven in deze fictieve personages, doordat we door de ogen van deze twee vrouwen zien hoe het moet zijn om in Kabul te leven.

Ik kan niet kijken naar geweld. Ik kijk weg als ik het zie in een film of op tv. Erover lezen is een ander verhaal; dat vind ik vaak minder erg. Maar ik wilde Hosseini’s roman soms dichtdoen of zelfs weggooien omdat het geweld erin zo realistisch en gruwelijk was. Ik zuchtte vaak luid terwijl ik aan het lezen was, ook al wist ik dat Duizend schitterende zonnen fictie was. Tegelijkertijd wist ik ook dat dit boek gebaseerd is op echte levens, en dat vele mensen, vooral vrouwen, elke dag in angst voor vreselijk geweld en misbruik leefden en dat nog steeds doen. Ik moest mezelf op bepaalde momenten dwingen om door te lezen. Maar ondanks al die vreselijke gebeurtenissen is deze roman niet deprimerend, maar juist opbeurend.

Dat komt doordat het belangrijkste in Duizend schitterende zonnen niet de politiek is, of de gruwelijkheden van de oorlog. Het is geen feitelijk nieuwsbericht. In plaats daarvan is het een roman die de liefde boven alles plaatst. Het gaat over de liefde tussen twee vrouwen die het lot heeft samengebracht, die van elkaar houden alsof ze moeder en dochter zijn. Het gaat over de liefde tussen kinderen en hun ouders, over de liefde tussen mannen en vrouwen, en, misschien nog wel het meest van alles, over de liefde voor een stad. Kabul is hun thuis, ook al zijn ze hun leven nooit zeker, en alle goede dingen die ze ooit hebben ervaren zijn gebeurd in Kabul. Ik heb nog steeds geen idee hoe het moet zijn om in oorlog te leven, maar het is goed dat ik erover gelezen heb.

Ik heb zo veel geleerd van Duizend schitterende zonnen. Ik heb geleerd over de geschiedenis van Afghanistan, over haar cultuur, over Kabul, over hoe vrouwen behandeld werden, over de Taliban, over oorlog, en over overleven. Maar ik denk dat het belangrijkste les uit deze roman wel is dat, wat er ook gebeurt en hoe uitzichtloos onze levens ook lijken te zijn, de liefde altijd zal blijven overwinnen.

Wat vond je van Duizend schitterende zonnen? Welke boeken hebben jou heel veel geleerd over een cultuur waar je niets over wist? Laat het alsjeblieft weten in de comments! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenblogs!