The Open Book

William Shakespeare. De belangrijkste en beroemdste schrijver in de Engelse taal, de auteur van toneelstukken die over de hele wereld bekend zijn, en de bedenker van talloze woorden, uitdrukkingen en vloeken die nog steeds dagelijks gebruikt worden, en de man die nog steeds allemaal schrijvers inspireert tot het schrijven van boeken – ik hoef niet uit te leggen wie hij was, toch? De naam kennen we; wat geen algemene kennis is, is dat we bijna iets over hem weten. Hij was geboren in het Engelse dorpje Stratford-upon-Avon en had drie kinderen, waarvan er eentje heel jong doodging. Verder niets. Het mysterieuze leven van William Shakespeare inspireerde Maggie O’Farrell tot het schrijven van de roman Hamnet, die gaat over de dood van zijn zoon. Wil je weten wat er gebeurt? Lees door!

Veel van mijn leerlingen vinden Shakespeare verschrikkelijk en saai, en sommigen zullen mij nooit vergeven omdat ik wekenlang over hem doorzaag. Ik snap het wel, hoor. Het moet best vermoeiend zijn om elk woord dat hij ooit heeft geschreven te herkauwen en te overanalyseren, om over het Londen van de zestiende eeuw te horen, en om zijn gedichten uit het hoofd te moeten leren. O’Farrells Hamnet deed me vaak denken aan die lange lessen met mijn leerlingen. Echter, wat zij doet in haar roman is zoveel beter dan wat ik ooit zou kunnen bedenken voor school. Het is een verkenning van hoe Shakespeares leven geweest zou kunnen zijn, en ik heb er zo veel van geleerd.

Hamnet gaat over Shakespeare, zeker, maar tegelijkertijd gaat het ook niet over hem. Hij wordt namelijk nooit bij naam genoemd. In plaats daarvan gaat deze verhaal over een man uit Stratford-upon-Avon. Hij is de zoon van John en Mary, de man van Agnes, en de vader van Susanne, Hamnet en Judith. Het gaat over hoe een man zijn toekomstige vrouw ontmoette en hoe ze samen ouders werden. Het gaat ook over hoe een van hun kinderen besmet raakt met de Plaag en uiteindelijk doodgaat. Het gaat over een man die zijn huidige leven haat en naar Londen gaat om een beter leven te krijgen. Het is in die grote stad dat hij eindelijk zichzelf kan zijn, maar hij moet afscheid nemen van zijn gezin als hij zich echt over wil geven aan deze nieuwe versie van zichzelf. Als je niet zou weten dat dit Shakespeare was, zou het een verhaal kunnen zijn over wie dan ook. Doordat O’Farrell zijn naam niet noemt, wordt Shakespeare echter. Hij wordt een man van vlees en bloed.

Hoewel de naam Shakespeare niet wordt genoemd in Hamnet, is zijn taalgebruik juist enorm aanwezig, op elke pagina, in elk woord. O’Farrell heeft goed onderzoek gedaan en heeft alleen woorden gebruikt die al bestonden in Shakespeares tijd. Ze schrijft over de natuur en over hekserij op dezelfde manier als Shakespeare dat deed. Maar wat het meest opviel was haar schrijfstijl zelf. Shakespeare was een toneelschrijver, wat betekent dat zijn stukken alleen bestaan uit dialogen. O’Farrell doet precies het tegenovergestelde, want zij besteedt heel veel aandacht aan elke gedachte, elke actie, elke onbewuste beweging. Er is weinig dialoog in Hamnet, en Shakespeare in het bijzonder heeft weinig te zeggen. Maar toch leert de lezer elk personage heel goed kennen door de intieme beschrijvingen van O’Farrell.

“Te zijn of niet te zijn, dat is de vraag.” Het is waarschijnlijk Shakespeares beroemdste zin ooit, en het is deze belangrijke vraag die O’Farrell probeert te beantwoorden in Hamnet. Dit is namelijk een roman waarin leven en dood en begin en einde continu van plaats verwisselen. We lezen over het begin van een relatie en zijn ondergang, en over het begin van een leven en het einde. Er is hoop en wanhoop. Hoewel het leven gevierd wordt in deze roman, is het de dood die overal aanwezig is – maar de dood kan ook weer een nieuw begin zijn. Hamnets te vroege einde betekent dat hij onsterfelijk is geworden. Aan het eind van de roman wordt zijn naam gebruikt voor een nieuw toneelstuk, en de essentie van deze jongen leeft door in Hamlet, de hoofdpersoon. In dit stuk speelt Shakespeare (want hij speelde vaker in zijn eigen stukken) de dode vader van Hamlet. En dan blijkt dat de rollen inderdaad omgedraaid zijn; een belangrijk onderdeel van Shakespeare is gestorven, wat gesymboliseerd wordt door het feit dat hij een geest speelt, terwijl Hamnet voor altijd zal blijven leven. En dat is de kern van deze roman: hoe ouders voor altijd gekweld zullen blijven door de dood van een kind, en hoe dit kind altijd door hun gedachten zal spoken. Zelfs wereldberoemde schrijvers ontkomen niet aan dit lot.

Wat vond jij van Hamnet? Wat is jouw favoriete toneelstuk van Shakespeare? Als jij een roman mocht schrijven over iemand waar we niets vanaf weten, wat zou je dan doen? Laat het weten in het commentaar! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenposts!