The Open Book

Denk jij er ooit over na om je leven volledig om te gooien? En wat als dat zou kunnen, maar dat je dan nooit terug kon gaan naar je oude leven? Onlangs las ik Brooklyn van Colm Tóibín, over een jonge vrouw die haar weinig rooskleurige leven in Ierland vaarwel zegt voor een onbekende toekomst in Amerika. Wil je weten waar het over gaat? Lees dan door!

Onlangs schreef ik over het boek Breakdown van de Ierse schrijver Cathy Sweeney (is het je ooit opgevallen hoeveel Ierse boeken gaan over het vertrek van hun hoofdpersonages?) en over hoe ik er af en toe ook over nadenk om helemaal opnieuw te beginnen. Tenminste, ik zeg dat ik dat doe, maar ik heb nog geen echte aanstalten gemaakt. Ik vind dat niet meer zo nodig, in tegenstelling tot een tijd geleden. Ik slaap veel beter omdat ik een en ander achter me heb gelaten, en daar staat tegenover dat ik leuke literaire klussen in het vooruitzicht heb. Eind goed, al goed, enzovoorts. Maar goed, deze post gaat over Brooklyn en niet over mij. Eilis, de hoofdpersoon van dit boek, verlaat haar land wel echt om op zoek te gaan naar een betere toekomst.

Omdat het moeilijk is om werk te vinden in haar kleinde dorpje in het Ierland van de jaren vijftig, heeft haar zus alles voor Eilis geregeld: ze moet naar Amerika reizen, daar in een kledingwinkel werken, een man vinden, en dan een gelukkig leven beginnen dat in Ierland niet mogelijk zou zijn. Nadat ze een tijdje vreselijk heimwee heeft gehad, begint ze zich toch thuis te voelen in New York. Ze begint ze met een avondcursus in boekhouden en krijgt een vriendje. Het wordt steeds serieuzer tussen haar en Tony, maar dan moet ze plotseling terug naar Ierland omdat ze slecht nieuws heeft gekregen.

Tijdens het lezen van Brooklyn bleef ik me afvragen wat ik zou doen als ik in Eilis’ schoenen had gestaan. Ik denk namelijk niet dat ik ooit weggegaan zou zijn uit Ierland. Ik klaag altijd, ik praat soms over weggaan, en in gedachten plan ik af en toe iets, maar ik doe eigenlijk nooit iets. En dat was precies wat er zo leuk was aan Brooklyn: het was in zo’n neutrale manier geschreven, zonder oordeel, dat ik kon doen alsof ik Eilis was. Het was net alsof ikzelf was weggegaan, en daardoor kon ik me voorstellen hoe dat zou zijn. Ik had het bijna koud toen Eilis in haar kleine, ijskoude kamer was, en ik voelde me net zo uitgeput als zij was vanwege haar werk, haar opleiding en haar vriendje.

Eilis leidt twee levens: het ene is in Brooklyn, waarover ze haar moeder en zus geregeld over vertelt, en het andere is het leven dat ze achter heeft gelaten in Ierland. Het wordt steeds duidelijker dat ze de twee werelden niet kan combineren. Ze is nooit helemaal eerlijk naar haar moeder; zelfs haar zus, die ze vertelt over Tony, krijgt nooit de gehele waarheid te horen. De Atlantische Oceaan heeft bijna letterlijk een kloof gecreëerd tussen de Eilis die ze was en de Eilis die ze in Amerika is geworden. Wanneer ze teruggaat naar Ierland vanwege een vreselijke gebeurtenis in haar familie, lijkt het erop dat die twee delen van haarzelf nooit meer een geheel kunnen worden.  

Laat je altijd een gedeelte van jezelf achter als je weggaat? Dat is waarom ik waarschijnlijk nooit serieus overweeg om te vertrekken; er zijn veel te veel dingen waar ik geen afscheid van wil nemen, zeker omdat ik niet weet wat ik ervoor terugkrijg. Brooklyn laat zien dat het mogelijk is om opnieuw te beginnen en dat je leven niet eindigt als je je vertrouwde plek verlaat. En het betekent ook niet dat je nooit terug kunt gaan.

Wanneer Eilis terug is in Ierland, ziet ze alle mensen weer die ze niet gezien heeft sinds ze naar Amerika vertrok. Ze besteedt tijd met haar vrienden en hernieuwt contact met een jongeman, Jim die ze totaal niet mocht toen ze nog in Ierland woonde. Het blijkt dat het toch een leuke jongen is, en ze beginnen een affaire. Dit, geholpen door de constante hulp die Eilis’ moeder van haar vraagt, zorgt ervoor dat ze twijfelt of ze wel terug wil gaan naar Amerika.

Een tijdje geleden keken mijn vriend en ik de film Good Will Hunting (en Ladybird, en we schreven een blogpost over deze twee films) en het bleek dat we het niet eens waren over het einde. Hij zei dat Will altijd terug zou gaan naar zijn vrienden, terwijl ik zeker wist dat hij dat niet zou doen omdat dat juist het gedeelte van zichzelf is waar hij afscheid van moest nemen om verder te komen in het leven. Ik denk dat die beide conclusies veel zeggen over onszelf; hij weet zeker dat een nieuw begin niet per definitie ook een einde, terwijl dat voor mij wel zo voelt. Misschien is dat waarom ik nooit zal vertrekken, omdat ik te bang ben dat ik niet terug kan gaan.

Uiteindelijk weten we niet zeker wat Eilis doet. We weten dat ze het via een briefje uitmaakt het haar Ierse vriendje en dat ze van plan is om terug te gaan naar Brooklyn, maar we weten niet of ze echt aan boord van de veerboot is, en we weten niet of ze in Amerika aan zal komen en wat er met Tony gaat gebeuren.

Net als in het boek, zullen we in het echte leven nooit weten wat er gaat gebeuren. Ik weet wel dat ik de laatste tijd veel boeken heb gelezen over afscheid nemen en over personages die met zichzelf worstelen. Dat komt doordat dit twee thema’s zijn waar ik zelf ook mee had te maken. Er is sindsien veel veranderd, en voel ik niet meer de constante neiging om te vertrekken. Gelukkig kan ik er wel nog over lezen.

Wat vond jij van Brooklyn? En heb je ook het vervolg Long Island gelezen? Waar zou jij naartoe gaan als je opnieuw kon beginnen? Vind je dat Eilis de juiste beslissing heeft genomen? Was het in de jaren vijftig makkelijker om weg te gaan? Laat het me weten in de comments! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenposts!