The Open Book

Een paar dagen geleden zat ik ziek thuis. Ik heb dan altijd een vast plekje, op de bank voor de tv en met mijn laptop in de buurt zodat ik genoeg kan doen. Wanneer ik ziek ben, wordt mijn wereld erg klein. Gelukkig las ik de Booker-prize winnende roman In orbit van Samantha Harvey, dat een grootse en spectaculaire wereld beschrijft. Wil je weten waar het over gaat? Lees dan door!

In orbit gaat over zes astronauten, twee vrouwen, vier mannen, die in hun ruimtestation elke vierentwintig uur zestien keer om de aarde draaien. Ze zien een tyfoon ontstaan, ze moeten oefeningen doen vanwege hun gewichtsloosheid, en ze denken na over waarom ze astronaut geworden zijn en wat er met de aarde gaat gebeuren nu er steeds meer natuurrampen komen.

Hoewel het met 136 pagina’s een behoorlijk kort boek is, kwam ik er niet snel doorheen. Dat komt doordat het voor mij een nogal vervreemdende roman was. Het onderwerp voelde erg ver van mij vandaan (nee, niet zo ver) – en niet omdat ik ziek en bijna bewegingsloos op de bank zat, terwijl die gewichtsloze astronauten razendsnel boven de aarde zweefden. Nee, het voelde gek omdat het hoofdpersonage in de roman niet de astronauten waren, maar de aarde zelf. Onze aarde.

Het boek wordt verteld in vierentwintig uur tijd en zestien omwentelingen. Ze zien alle continenten bij dag en bij nacht, en het is interessant om te zien hoe ze dat ervaren. Toen ze eerst aankwamen, vonden ze het allemaal heel bijzonder dat de nacht pas laat zien dat de aarde bevolkt is, omdat dan de lichten aangaan. Daarna merkten ze dat ze juist de aarde overdag mooi vonden, omdat dat de pure natuur van de aarde laat zien, zonder mensen. Maar dan merkt een van de astronauten op dat zelfs de zogenaamd pure aarde, zonder dat er mensen of menselijke bouwwerken te zien zijn, ook aangetast zijn door de mensheid, vanwege inpoldering en klimaatverandering.

Terwijl ik hier op de bank zat en meevloog met de zes astronauten, merkte ik dat ik meer na ging denken over wat de aarde voor mij betekent. Ik merkte dat ik eigenlijk niet zoveel nadenk over de aarde, omdat ze zo vanzelfsprekend en normaal is. Maar na het lezen van In orbit ben ik erachter gekomen dat dit niet terecht is. We zouden meer na moeten denken over de aarde en wat we met haar doen. Elk jaar wordt ze namelijk een stukje verder kapotgemaakt.

We leven momenteel in het zogenaamde anthropoceen – overigens geen officiele term. Dit houdt in dat we nu leven in een tijdperk waarin de mens onherroepelijk invloed gehad heeft op het klimaat en ecosysteem van de aarde. Door de tyfoon in In orbit, die steeds dichter bij land komt met alle desastreuze gevolgen van dien, merken de astronauten dat er steeds meer van dit soort door de mens veroorzaakte natuurrampen komen. Tegelijkertijd wordt er nog wel een raket naar de maan gestuurd, zodat er eindelijk, voor het eerst sinds de jaren zeventig, weer mensen op de maan komen. De astronauten merken aan zichzelf dat ze lichtelijk jaloers zijn, omdat zij ‘alleen maar’ om de aarde zweven.

Het is heel menselijk, blijkt, om steeds maar weer verder te gaan en meer te willen. Een paar dagen geleden las ik een artikel op The Guardian, waarin staat dat de World Monuments Fund voor het eerst de maan heeft opgenomen in hun lijst met kwetsbare culturele gebieden. Ze zijn namelijk bang dat belangrijke plekken, zoals de eerste voetstap van Neil Armstrong, vernietigd gaan worden nu toeristische tripjes naar de maan werkelijkheid lijken te worden. Blijkbaar zijn er op de aarde niet genoeg bijzondere plaatsen over voor de allerrijksten, en is de maan de volgende halte. Elon Musk is zelfs van plan om Mars te kolonialiseren.

Een van de scènes In orbit gaat over de Voyager, een ruimtesonde waarin een plaat zit met afbeeldingen en geluiden van de aarde. Als buitenaardse wezens deze sonde zouden oppikken, zouden ze een goed idee krijgen van wat de aarde is en waar wij mensen trots op zijn. Op de plaat staan zowel natuurlijke als menselijke geluiden en afbeeldingen. (Volgens Wikipedia wilde Carl Sagan, die in het comité zat om te bepalen welke geluiden de ruimte in gestuurd werden, ook het liedje Here Comes the Sun van The Beatles meesturen, waar de band zelf mee instemde. Echter, EMI had de copyrights van het liedje, en ze wilden hiervoor betaald worden. Het is echter niet duidelijk of dit echt gebeurd is of niet.) In de roman staat dat de kans dat iets of iemand de Voyager ooit onderschept zeer klein is. Blijkbaar overwint de hoop van de scepsis.

Uiteindelijk is In orbit dan ook een hoopvol boek. Ja, de aarde wordt langzaam maar zeker vernietigd door de mensheid, en ja, door de klimaatverandering komen er steeds meer natuurrampen voor, maar tegelijkertijd zie je vanuit de ruimte geen grenzen tussen landen, en is de aarde zo prachtig dat de astronauten er hun hele leven naar willen kijken.

Normaal gesproken ben ik altijd vrij pessimistisch als ik ziek ben. Een tijdlang voelde ik dat ook tijdens het lezen van In orbit, zeker omdat mijn wereld zich gereduceerd had tot het plekje op de bank. Maar toen ik het boek uithad, voelde ik opluchting dat er nog zoveel mooie dingen zijn. Laten we hopen dat we uiteindelijk allemaal zullen vechten om die schoonheid te behouden.

Wat vond jij van In orbit? Zou jij van plaats willen ruilen met een van de astronauten? Vind jij dat we hoopvol mogen zijn over onze toekomst? En waarom? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de aarde gezond blijft? Wat zou jij meegegeven hebben aan de Voyager? Laat het me weten in de comments! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenposts!