The Open Book

Ik zei dat ik het goed zou maken. In mijn vorige post, waarin ik schreef hoe vreselijk ik me voelde dat van de negentien boeken die ik gelezen heb slechts vier ervan geschreven zijn door een vrouw, zei ik dat ik meer boeken van vrouwen zou lezen en bespreken. En dan komt er nu een blog met deze titel, over een boek van een man, met twee mannen op de voorkant. Dit maakt het zeker niet goed, zou je kunnen denken. Lees eerst deze post over Vlees en bloed van Vincent Kortmann, een roman die zo pijnlijk seksistisch is dat ik er wel over moest schrijven. Dan praten we verder. Goed?

Vlees en bloed gaat over Viktor Nordmann, een handelaar in antieke boeken die wordt gedumpt door zijn vriendin nadat hun baby is overleden en die bij zijn vader gaat wonen omdat hij plotseling dakloos is geworden. Hoewel hij normaal gesproken niet over zijn gevoelens praat, moet hij nu eindelijk zijn verdriet onder ogen komen. En dat verdriet blijft maar komen – net als de vrouwonvriendelijke opmerkingen.

Het verhaal wordt in de eerste persoon verteld door Viktor, die in 272 pagina’s letterlijk gek wordt van verdriet. In zo’n 250 daarvan lukt het hem om iets seksistisch over vrouwen te zeggen. Mannen horen bijvoorbeeld niet te huilen, omdat ze sterk zijn. Alle verpleegkundigen zijn vrouwen (dokters zijn voornamelijk mannen) en worden verpleegsters genoemd, een term die hopeloos ouderwets is. En Viktor stelt ze zich allemaal naakt voor. Oh, en zijn vader (die na zijn pensioen worsten maakt – worsten, is er een nog minder subtiele metafoor voor mannelijkheid?) huurt een escortservice in die zogenaamde ‘girlfriend experience’ geeft. Viktor besluit dezelfde vrouw in te huren (geen idee waarom) en besluit dat ze wel Pools moet zijn en alleen maar mini-ondergoed aanheeft. En natuurlijk vertelt hij haar niet over zijn vader. Engerd.

Het wordt erger. Er is een scène waarin ze op vakantie zijn en zijn vader maar blijft zeggen hoe mooi de serveersters zijn (er zijn geen mannelijke obers, natuurlijk). Viktor zegt dat dit niet netjes is omdat hij ze dan tot een object reduceert, en dan zijn zegt zijn vader dat hij dan maar een extra grote fooi achterlaat. Normaal gesproken zou ik blij zijn dat iemand aangesproken wordt op objectificatie, maar nu voelt het alleen maar hypocriet, omdat Viktor zich er zelf ook behoorlijk schuldig aan maakt.

Ik ben niet het type feminist dat alleen maar boeken van vrouwen leest, en daarom vond ik het helemaal niet erg om Vlees en bloed te moeten lezen voor mijn boekenclub. Ik heb er normaal gesproken ook geen bezwaar tegen om een roman te lezen die een man als hoofdpersonage heeft. Echter, deze keer zuchtte en gromde ik zo vaak dat mijn vriend vroeg wat er aan de hand was. Ik zei dat het te duidelijk was dat dit boek geschreven was door een man, omdat Viktor absoluut niet begrijpt hoe het is om een vrouw te zijn en daar ook geen enkele poging toe doet.

Dat is gek, want een van de eerste dingen die Viktor ons vertelt is dat hij heel veel begrijpt en weet; hij weet wat de hoofdsteden van heel kleine landen zijn en hij wint vaak pubquizzen. Echter, wanneer hij en zijn vriendin Mischa zwanger proberen te raken en zij vertelt wanneer haar ovulatie is, schrijft hij dat hij ‘natuurlijk geen idee heeft wat dat is’. Serieus, Viktor? Heb je totaal niet opgelet tijdens de biologielessen? Is basiskennis over het vrouwenlichaam te veel gevraagd, of is het simpelweg niet belangrijk voor je? Of let je, nu ik erover nadenk, nooit op wanneer een vrouw iets zegt? Lieve lezers, het wordt erger.

Op een bepaald moment klaagt Mischa bij Viktor dat hij rondhangt in de straat waarin zij woont. Hij zegt dat dat niet zo is, want hij heeft dat maar een of twee keer gedaan. Maar volgens de buren is hij er continu, wat betekent dat hij gewoon een stalker is, wat hijzelf volledig ontkent. En dan is er ook nog het moment dat Mischa geen seks wil hebben met Viktor omdat ze te verscheurd is door het verlies van hun zoon. Viktor geeft haar een massage zodat ze wat kan ontspannen, maar dan begint hij haar te zoenen. Zij geeft aan dat ze dit niet wil, maar hij gaat door, en de volgende dag zegt ze dat ze zich aangerand voelt. Zijn reactie? Hij schrijft op dat hij zich geen aanrander voelt. En dat is het, verder wordt er nooit meer over gepraat.

Voor een roman die grappig maar uiteindelijk ontroerend moet zijn, voelde dit zeer ongepast. Ik voelde heel veel, maar niet op de manier die Kortmann (zal ik nog een grapje maken over zijn achternaam?) waarschijnlijk hoopt. Ik was boos en gefrustreerd omdat ik dankzij dit boek eindelijk doorheb hoe het moet zijn om een witte man te zijn, die totaal geen rekening hoeft te houden met de gevoelens van anderen, en zeker niet die van vrouwen. Wat moet dat heerlijk en bevrijdend zijn. En probeer je daarna voor te stellen hoe Vlees en bloed ontvangen zou worden als het van een vrouwelijke schrijver was en de hoofdpersoon een vrouw was. De critici zouden zeggen dat ze een ijskoud en vreselijke vrouw was, dat ze stapelgek was en dat haar man blij moest zijn dat hij van haar af was. Omdat het nu over een man gaat, is het de bedoeling dat we het grappig vinden.

Ik moest dit boek lezen voor mijn boekenclub, en tijdens de bespreking was ik van plan om niet te snel mijn mening te delen, maar dat lukte niet zo goed; na twee minuten probeerde ik al uit te leggen waar ik last van had. Niet iedereen had de seksistische toon van Vlees en bloed opgemerkt, maar uiteindelijk zagen ze wat ik bedoelde. Sommige van hen (allen vrouwen, overigens; er is normaal een man bij, maar die kon helaas niet) zouden het boek eerst vier van vijf sterren geven, maar uiteindelijk pasten ze het aan naar maximaal drie. Ik gaf het twee sterren. Dat is toch vrij vriendelijk van mij? Dat komt doordat vrouwen vriendelijk horen te zijn.

Ik zou meer boeken van vrouwen lezen, had ik beloofd. In deze post heb ik dat duidelijk niet gedaan. Maar wat zeg je, heb ik het wel een beetje goedgemaakt?

Wat vond jij van Vlees en bloed? Denk jij dat onbewust seksisme bestaat? Ben ik te hard? Heb jij ooit last van seksisme in boeken? Laat het me alsjeblieft weten in de commets! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenposts!