The Open Book

Ik lees nooit twee boeken tegelijkertijd. Het leidt me af, ik vergeet welk personage bij welk verhaal hoort, en ik merk vaak dat ik, als ik eenmaal in een nieuw boek begonnen ben, ik de eerste niet meer oppak. Deze week maakte ik echter een uitzondering. Ik moest namelijk Paul Austers enorme 4321 laten liggen omdat ik Jane Austens klassieker Pride and Prejudice moest lezen voor mijn boekenclub. Ik ben zo bang dat ik ze door elkaar ga halen. Wil je weten hoe dat zou zijn? Lees dan door!

Behalve de namen van beide auteurs, die zoveel op elkaar lijken dat het niet gek zou zijn als je ze verkeert leest, zijn er eigenlijk geen overeenkomsten tussen 4321, een roman over de parallelle levens van Archie Ferguson als hij opgroeit in het Amerika van de tweede helft van de twintigste eeuw, en Pride and Prejudice, een ultiem Britse roman over Elizabeths Bennets zoektocht naar liefde, die ze uiteindelijk vindt in de arrogante Mr Darcy. Verwarring onmogelijk? Vast niet.

Pride and Prejudice van Paul Auster. Het belangrijkste element van 4321 is dat het niet een verhaal is over een persoon, maar mogelijke levens van dezelfde man; we volgen Archies verscheidene levens als externe omstandigheden kleine of grote aspecten van zijn biografie veranderen. Wat als zijn vader of beste vriend niet was overleden, of als hij zijn been niet had gebroken, of als hij dat ene meisje nooit ontmoet had? Als Austen dezelfde structuur had gebruikt in haar roman, dan zou Pride and Prejudice onherkenbaar veranderd zijn; we zouden de verschillende levens van Elizabeth kunnen volgen, afhankelijk van de mannen met wie ze getrouwd zou zijn. Of het nu de doodsaaie en irritante Mr Collins was, de onbetrouwbare Mr Wickham, of de goede Colonel Fitzwilliam in plaats van Mr Darcy, haar leven, en haar identiteit zou waarschijnlijk heel anders zijn. En dat kan dan weer een interessante analyse zijn van de vraag hoe vrouwen veranderen voor hun echtenoten – of andersom, natuurlijk.

4321 van Jane Austen. Echter, als je het andersom doet, dan zou ik 4321 kunnen lezen als een roman die vooral gaat over hoe Archie op zoek is naar liefde, precies zoals Pride and Prejudice. Elke Archie vindt een meisje (of meerdere) op een bepaald punt in zijn leven, en het zou interessant geweest zijn om een Austenesque blik op deze liefde te hebben. Auster focust vooral op fysieke aantrekkingskracht (en vrouwelijke schoonheid), maar Austen zou waarschijnlijk letten op hun financiële achtergrond en hoe ze in het begin een bepaald beeld van elkaar hebben, en of ze eigenlijk geschikt voor elkaar zijn of niet, en waarom wel of niet.

Pride and Prejudice van Jane Auster. Ik begon aan Pride and Prejudice terwijl ik halverwege een hoofdstuk van 4321 (over dingen gesproken die ik echt nooit doe: ik doe een boek nooit dicht voordat ik het hoofdstuk uit heb!). Wat ik echt leuk vind aan de laatstgenoemde roman is dat er zoveel historische en politieke achtergrond gegeven wordt over het Amerika vanaf de jaren veertig tot – geen eigenlijk, tot wanneer –  en hoe het wereldnieuws onze levens kunnen veranderen. Hoewel Austens roman zich duidelijk afspeelt in Regency Engeland, zo rond 1813, spelen geschiedenis en politiek amper een rol. Ik was eigenlijk wel benieuwd naar hoe de “echte wereld” Elizabeth beïnvloed zou kunnen hebben in haar zoektocht naar de liefde.  

4321 van Paul Austen. Wat ik niet had verwacht bij Pride and Prejudice is hoeveel van het boek bestaat uit mensen die met elkaar praten. Interessanter is nog dat de echt belangrijke stukken (bijvoorbeeld wanneer Mr Darcy eindelijk, hoe tegen zijn zin dan ook, vertelt dat hij van haar houdt) beschrijvingen zijn van Lizzies reactie op de woorden van anderen. 4321, aan de andere kant, leest eerder als een aantal biografieën, waarin veel “feitelijke” informatie staat over de fictieve Archie, en waarin weinig dialogen staan. Nu ik Pride and Prejudice gelezen heb, wil ik eigenlijk veel meer dialogen in Austers roman, omdat de dingen die we anderen vertellen ook heel veel zeggen over onszelf.

4321 van Paul Auster en Pride and Prejudice van Jane Austen. Ik heb Austens roman nu al een paar dagen uit. Ik heb het met mijn boekenclub besproken, heb er een paar cocktails bij gedronken, en vond het heel erg leuk. Sindsdien ben ik teruggekeerd naar Auster. Ik ben erachter gekomen dat ik deze twee romans nooit door elkaar had kunnen halen, gedeeltelijk omdat ze amper overeenkomsten hebben, maar vooral, realiseerde ik me, omdat een geschreven is door een vrouw en over een vrouw gaat, en de andere door een man en over een man gaat. Dat betekent niet dat Pride and Prejudice een vrouwenboek en4321 een mannenboek is, maar ik vraag me wel af of een man Pride and Prejudice geschreven zou kunnen hebben, en andersom.

Maar dat is een vraag die ik op een ander moment ga beantwoorden. Eerst moet ik dit ene boek uitlezen, want over twee dingen tegelijkertijd nadenken kost me namelijk te veel moeite.

Heb jij een van deze romans gelezen? Wat vond je ervan? Welke van deze twee zou je leuker vinden, denk je? Heb je ooit twee boeken tegelijkertijd gelezen? En heb je die twee ooit door elkaar gehaald? Denk je dat er vrouwen- en mannenboeken bestaan? Welke boeken zou jij graag door elkaar mixen? Laat het me alsjeblieft weten in de comments! En vergeet me natuurlijk niet te volgen voor meer boekenposts!