The Open Book

Afgelopen week, tijdens de meivakantie, besloten mijn vriend en ik twee films op een avond te kijken: Lady Bird en Good Will Hunting. Een (vrij) nieuwe en een oudere. Een film kenden we niet, de andere heel goed. En wat bleek? De films gaan over hetzelfde onderwerp, maar pakken dat op een volledige andere manier aan. Nu, vijf dagen later, hebben we er nog steeds veel over te zeggen. Wil je weten waar we het dan over hebben? Lees dan door!

Elke: Wat lijken Lady Bird en Good Will Hunting op elkaar! Ze gaan beide over jongeren die zich niet op hun gemak voelen in het leven dat ze nu leiden, en op zoek gaan naar een uitweg. Lady Bird gaat over Christine, een meisje uit een arm gezin met een vreselijke moeder en een depressieve vader, die zichzelf Lady Bird noemt omdat ze haar eigen naam saai vindt, en die op zoek is naar een vriendje en naar een studie ver van de plek waar ze woont.

Ynze: Good Will Hunting gaat over Will, een zeer intelligente jongen uit het arme gedeelte van Boston, die maar ruzie blijft zoeken met iedereen en als schoonmaker op Harvard werkt. Per toeval komt een professor wiskunde erachter dat hij een genie is, en hij besluit hem te helpen. Op voorwaarde dat hij wel in therapie gaat.

Elke: Hmm, als je het zo beschrijft zijn ze totaal verschillend. Behalve dat de hoofdpersonages beiden jong zijn en het gevoel hebben dat ze ergens niet thuishoren.

Ynze: En Lady Bird en Will zijn beiden rebels. En ze hebben een moeilijke thuissituatie. En ze willen beiden weg.

Elke: Oh ja, klopt! En ik vond beide films echt prachtig! Vooral Lady Bird verraste me volledig, ook omdat ik die nog nooit gezien had, hoewel ik ook echt ontroerd was door Good Will Hunting.

Ynze: Ik vond Lady Bird ook leuk, maar ik vond Good Will Hunting veel mooier. Ik denk dat dat komt doordat ik me beter kon inleven in die film.

Elke: Hoe kan dat?

Ynze: Het verschil zat voor mij vooral in de melige humor en stomme grappen, nutteloze knokpartijen en ander overduidelijk haantjesgedrag. Ik zat daar echt van te genieten, en realiseerde me dat ik dat miste in Lady Bird.

Elke: Ja, dat soort gedrag hebben vrouwen niet. Maar ik vond Lady Bird eigenlijk ook heel grappig. Lady Bird houdt van grappen maken, en ze kocht heel trots allemaal 18+-dingen op haar verjaardag, gewoon omdat het kan. Ik moest vaak hardop lachen bij deze film.

Ynze: Ja, maar ik kon me niet echt inleven in haar.

Elke: Komt dat doordat ze een vrouw is?

Ynze: Nou, dat weet ik niet precies. Ik voelde wel meer afstand met Lady Bird dan met Will, omdat ik hem veel beter begrijp. Ik snap zijn gedrag veel beter, ook al lijk ik totaal niet op hem.

Elke: Komt dat doordat hij een man is?

Ynze: Ik vond vooral de moeder van Lady Bird echt verschrikkelijk, en haar personage kwam veel harder binnen bij mij dan Lady Bird zelf. Ik kan me in haar situatie inleven en in de keuzes die ze maakt, maar de manier waarop ze daarmee omgaat is op de een of andere manier anders dan ik zou doen. Ik snap Will en zijn problemen en zijn vriendschappen gewoon veel beter.

Elke: Grappig, dat had ik dus totaal niet. Ik snapte volledig waarom zij bepaalde dingen deed en bepaalde keuzes maakte. Ik had dat gevoel van jou juist bij Good Will Hunting. Voor mij was hij echt zo’n puberjongen die niet kwetsbaar durfde te zijn en daarom maar flauwe grappen ging maken. Ik wilde hem echt slaan, soms.

Ynze: Komt dat doordat hij een man is?

Elke: Zeg je nu dat ik mannen wil slaan? Voor mijn gevoel was Lady Bird wat subtieler dan Good Will Hunting, omdat in die tweede film alles veel wordt uitgelegd. Er zijn hele stukken waarin precies wordt uitgelegd hoe Wills band met zijn vrienden is, en wat die allemaal vinden en denken. In Lady Bird moeten we raden naar wat ze echt vinden en dat vond ik interessanter. 

Ynze: Komt dat doordat ze een vrouw is?

Elke: Ja, dat denk ik wel. De scènes waarin Lady Bird met haar moeder een jurk gaat kopen en wanneer ze teruggaat naar haar beste vriendin, nadat ze zich realiseert dat haar vriendje en zogenaamde nieuwe vriendin eigenlijk heel saai zijn, vond ik echt prachtig.

Ynze: Ja maar, dat Christine uiteindelijk zou kiezen voor de Prom zat er wel heel erg aan te komen. De nadruk op de jurk die ze met haar moeder koopt, haar moeder die de jurk verstelt, aan tafel met haar vader en broer in de mooie jurk en het foute vriendje dat niet eens de moeite neemt om aan te bellen, c’mon. Het werd enorm breed uitgemeten en inderdaad niet met zoveel woorden benoemd, maar het zat er wel heel dik bovenop, toch? Dan heb ik liever vier gozers die elkaar door dik en dun het leven zuur maken en gewoon vragen hoe het is met Skylar, het vriendinnetje van Will. Dat is veel duidelijker en korter. 

Elke: Maar moet het altijd duidelijk zijn?

Ynze: Ja, dan weet je tenminste waar je aan toe bent. Dat is belangrijk.

Elke: Is dat omdat je een man bent?

Ynze: Misschien wel. In Good Will Hunting wordt veel meer uitgesproken. Dat vind ik prettig. De moeder van Christine maakt me woest, omdat zij alleen maar indirect een gesprek kan voeren. Ze zegt het één en bedoelt iets anders, en meestal is dat een verwijt, dat nooit aan haarzelf is gericht. Wat in Christine omgaat wordt vooral duidelijk door wat ze doet in de film, ik moet afleiden uit haar gedrag hoe ze zich voelt. Ik heb liever Will die elke serieuze vraag beantwoordt met een slechte grap.

Elke: Oh bah, nee, die slechte grappen. Dat is zo’n mannending. Vertel nu gewoon een keer hoe het met je gaat, alsjeblieft.

Ynze: Een ander voorbeeld is wanneer Lady Bird een nep-vriendschap met het populairste meisje van de klas sluit. Daarmee verraadt ze haar beste vriendin. Dat zal Will nooit op die manier doen. Hij laat Skylar wel alleen als ze te dicht bij komt voor hem, maar daar is hij wel duidelijk in. Zij komt dichtbij en hij loopt daarvoor weg. Klaar en duidelijk. Christine laat haar beste vriendin hangen, zonder dat te benoemen aan haar. Dat soort gedrag vind ik lastig om me in te leven. Ik weet dat het kan, maar het staat veel verder van me af dan wat Will doet.

Elke: Vind je dat gedrag naar Skylar duidelijk? Dat vind ik dus totaal niet. Hij zegt dat hij niet van haar houdt, terwijl hij dat wel doet, en zegt dat het daarom dus maar klaar is. Alleen maar omdat hij zich niet open kan stellen. Ik heb daar zo’n hekel aan.

Ynze: Komt dat doordat je een vrouw bent?

Elke: Waarschijnlijk wel. Grappig, hè, hoe het blijkbaar bij deze twee films toch neerkomt op mannen- en vrouwendingen en hoe wij dat wel of niet begrijpen.

Ynze: Is dit dus eigenlijk weer zo’n feministisch stukje van je?

Elke: Natuurlijk, wat dacht je dan? Of had ik daar duidelijker over moeten zijn? Het knappe aan Lady Bird is dat het een film is die subtiel laat zien hoe sterk Lady Bird eigenlijk is. Ze kiest haar eigen plek, ze kiest nieuwe vrienden – en komt daarop terug wanneer ze erachter komt dat het geen vrienden zijn – zij bepaalt wanneer ze seks heeft, maar laat haar identiteit hier niet door bepalen. Deze film gaat over Lady Birds relatie met haar beste vriendin, met haar moeder, en natuurlijk met zichzelf. En Lady Bird vertrekt wel naar New York, maar vertelt haar moeder dat ze van haar houdt, en daardoor is ze veel meer bij zichzelf gebleven dan Will.

Ynze: Will blijft juist ook bij zichzelf? En hij gaat wel weg, maar hij komt sowieso wel terug bij zijn vrienden.

Elke: Nee, hij is afhankelijk van andere mensen – alleen van mannen, dus. En uiteindelijk kiest hij voor het meisje, hij zegt er zelfs een baan voor af. En nee, hij komt echt niet terug bij zijn vrienden. Dat is het hele idee: Will moet weg om zichzelf te ontwikkelen.

Ynze: Ja, maar dat is toch ook romantisch? Nu is er een keer een man die voor zijn vriendin kiest, en is het weer niet goed! En nee. Je begrijpt het helemaal verkeerd. Die vrienden zijn voor altijd, daar komt hij echt bij terug.

(Over dit punt zijn we het nog steeds niet eens; Ynze denkt dat ze zulke goede vrienden zijn en dat Will dus echt terugkomt, maar Elke weet zogenaamd zeker dat Will nooit meer teruggaat naar Boston.)

Elke: Ik snap je punt. Maar het gaat erom dat Will, in tegenstelling tot Lady Bird, alsnog niet echt uit zichzelf kiest. Hoewel ik het trouwens echt mooi vind dat Will uiteindelijk wel breekt.

Ynze: Is dat omdat hij een man is?

Elke: Ja, want die mogen niet huilen, toch? En deze film laat zien dat dat helemaal niet erg is en doorbreekt daarmee het stereotype dat mannen geen gevoelens moeten hebben.

Ynze: Zie je wel dat het een mooie film is.

Elke: Ik zei nooit dat dat het niet is! Ik vind het alleen zo jammer dat het op een persoon na allemaal mannen zijn.

Ynze: Maar dat is niet het punt. Het gaat uiteindelijk in beide films om het maken van (bewuste) keuzes. Dat doen we, als het erop aan komt, met onze persoonlijkheid. Uit onze keuzes wordt duidelijk wie we zijn, wat belangrijk is voor ons. Om goede keuzes te maken, is vooral moed nodig. Christine en Will maken een moedige keuze. Helden zijn moedig. Helden durven groot te kiezen, to boldly go where no (wo)man has gone before.

Elke: En wie is dan de grootste held, in jouw optiek?

Ynze, na, toegegeven, best lang nadenken: Will.

Elke: En voor mij Lady Bird.

Ynze: Komt dat doordat wij een man een en vrouw zijn?

Elke: Ik vrees van wel. Sommige dingen lijken moeilijk te veranderen. Zullen we over tien jaar, wanneer er wellicht helemaal geen verschillen meer zijn tussen mannen en vrouwen en alles wat daartussenin zit, deze twee films nog een keer bekijken, en dan zien of we er nog hetzelfde over denken?

Ynze: Doen we.

Elke, aan jou als lezer: Wat vond jij van Lady Bird of Good Will Hunting? Vind jij dat deze films vergelijkbaar zijn? En is de ene film echt een ‘vrouwenfilm’ en de andere een ‘mannenfilm’, of zitten er ook veel universele thema’s in? Kun jij je beter inleven in mannen of in vrouwen, of maakt dat niet uit? Vind jij dat er een gebrek is aan non-binaire personages, of aan problemen die niet genderafhankelijk zijn? Wat is jouw favoriete feministische film? Je ziet, deze films hebben Ynze en mij flink aan het denken gezet, en zelfs nu zijn er nog veel vragen over. Laat alsjeblieft je mening weten in de comments, en vergeet me niet te volgen voor meer posts!