The Open Book

Weet jij nog hoe het was om eenentwintig te zijn? Ik wel. Het was geweldig. Ik genoot er enorm van om student te zijn en om alles te kunnen doen waar ik zin in had. Ik had goede vrienden en ik wenste vaak dat deze tijd nooit voorbij zou gaan. Tenminste, dat vertel ik mezelf vaak; zo geweldig was het eigenlijk helemaal niet. Sally Rooneys roman Gesprekken met vrienden vertelt over precies deze gevoelens, en hoe moeilijk het af en toe is om jong te zijn. Wil je weten waar het over gaat? Lees dan door!

Frances, de verteller in Gesprekken met vrienden, is koel en afstandig. Ze is een spoken word dichter, is intelligent, houdt zichzelf bezig met politiek, economie en genderrollen, en weegt alles af voor ze iets doet. Ze ervaart dezelfde emoties als iedereen, maar weigert ze met haar vrienden te delen. Om de een of andere reden zijn haar gevoelens privé, en als ze erover zou praten met Bobbi, haar beste vriendin/ex, of met haar getrouwde vriendje Nick, zouden zij de macht over haar hebben. Daarom gaat ze er maar uit dat haar vrienden al weten hoe ze zich voelt.

Gesprekken met vrienden gaat over de waarde van vriendschap. Voor Frances bevestigen haar vrienden dat ze niets waard is, maar tegelijkertijd hunkert ze naar hun aandacht en liefde. Het is niet makkelijk om vrienden te hebben, zeker als je jong bent. Je vrienden zijn bijzonder en geweldig, en jij moet net zo bijzonder en geweldig zijn om geaccepteerd te worden. Je gedraagt je zoals jij denkt dat het moet, en als ze vrienden met je worden, dan word je onzeker omdat ze bevriend zijn met een versie van jou die niet echt is. Frances vertelt niemand over haar alcoholistische vader en de ziekte waar ze onlangs mee gediagnosticeerd is, en hierdoor duwt ze haar vrienden weg. Ze eindigt eenzaam en alleen, precies wat ze altijd al verwacht had. De enige oplossing voor haar problemen is accepteren dat haar vrienden haar zullen steunen, ook al is ze niet perfect.

Ik weet niet wat ik zou doen als ik geen vrienden had. Ik zou eenzaam en onzeker zijn, en mezelf continu vertellen dat ik niets waard ben. Het gekke (of eigenlijk het pijnlijk begrijpelijke) is dat Frances zich altijd zo voelt, ook al heeft ze vrienden en geliefden om haar heen. Ze is ervan overtuigd dat haar beste vriendin Bobbi haar niet leuk vindt, en weet zeker dat Nick haar niet aantrekkelijk vindt, laat staan dat hij van haar houdt. In plaats van hen vragen wat ze van haar vinden, vertelt Frances zichzelf liever wat ze al weet. En als je jezelf lang genoeg bepaalde dingen vertelt, dan ga je er uiteindelijk in geloven. In Gesprekken met vrienden heeft Frances een alternatieve waarheid voor zichzelf gecreëerd waarin ze vindt dat haar lichaam walgelijk is, waarin ze nergens thuishoort, en waarin het niemand uitmaakt of ze er is of niet.  

Het is ironisch dat veel van de gesprekken in Rooneys roman zich afspelen op een scherm; Frances stuurt sms’jes naar Bobbi en lange e-mails naar Nick. Op een bepaald moment schrijft ze dat ze spoken word doet omdat ze niet herinnerd wil worden aan de lelijke gedichten die ze geschreven heeft. Tegelijkertijd leest ze vaak de berichten terug die ze uitgewisseld heeft met haar vrienden, omdat die de waarheid laten zien, terwijl echte gesprekken op meerdere manieren geïnterpreteerd kunnen worden. Dit laat duidelijk Frances’ innerlijke strijd zien; ze wil geen emoties voelen of tonen, maar dit is onmogelijk wanneer het om vriendschap en liefde gaat.  

Tijdens het lezen van Gesprekken met vrienden wist ik precies hoe Frances zich voelde. Net als zij gingen mijn gedachten soms in cirkels, en elke keer kwam het weer neer op waarom ik niet goed genoeg was. Net als haar, vertelde ik mezelf vaak dat niemand mij leuk vond, en ik geloofde dat altijd want het lukte mij altijd om ‘bewijs’ te vinden voor deze aannames. Elke keer als ik me zo voelde, trok ik mezelf terug in mijn kamer en had ik intense gesprekken met mijzelf over hoe stom ik wel niet was. Ik durfde mijn vrienden nooit te vragen wat ze van mij vonden, want ik wist dan zeker dat ze een antwoord zouden geven waar ik verdrietig van zou worden. Het was dan makkelijker om met niemand te praten, want anders zou ik te horen krijgen wat ik allang wist. (Ik spreek hier wel in de verleden tijd, maar soms voel ik mij nog steeds zo, maar omdat ik iets opener ben over mijn gevoelens duren deze momenten een stuk korter dan voorheen.)

Net als Frances was ik te bang om over mijn gevoelens te praten, want dan zouden ze zien dat ik gek was. Ze zouden een hekel aan me hebben, want die leuke, grappige en drukke Elke was overduidelijk een veel betere versie dan die onzekere? Vroeger dacht ik dat ik de enige persoon ter wereld was die zich zo voelde. Nu blijkt dat Sally Rooney, die toevallig precies zo oud is als ik, die ook literatuur gestudeerd heeft, en die ook schrijft (natuurlijk is zij veel getalenteerder en succesvoller dan ik), dezelfde emoties ook ervaren heeft, want ze schrijft er zo overtuigend over. En niet alleen zij, maar vele andere Millennials met ons.  

Gesprekken met vrienden is het bewijs dat ik niet alleen ben. Het laat ons zien dat hoe meer we onszelf vertellen wie we zijn en wat er van ons verwacht wordt, hoe onzekerder we worden over onze identiteit, en hoe minder geneigd we zijn om deze twijfels met anderen te delen. Het maakt niet uit hoe oud we zijn, het is tijd om eerlijker te zijn over onszelf. We zouden ons kwetsbaarder op moeten stellen naar anderen, want ze steunen ons toch wel. We zouden met onze vrienden moeten praten, want dat is waar ze voor zijn. Toch?

Wat vond jij van Gesprekken met vrienden? Kun jij ook zo negatief over jezelf praten? En hoe kom je daar dan uit? Welke eigenschappen vind jij belangrijk in vrienden? Heb jij ooit het gevoel dat je je anders voordoet, alleen maar zodat mensen je leuker vinden? Laat het alsjeblieft weten in de comments! En vergeet me niet te volgen voor meer boekenposts!