The Open Book

Ik weet niet hoe het is om in te storten. Om echt het gevoel te hebben dat je zo vastgelopen bent dat de enige oplossing is om weg te gaan en een nieuw leven te starten. Maar toen ik laatst Breakdown van de Ierse Schrijver Cathy Sweeney las, begon ik me steeds af te vragen waarom ik niet gewoon opnieuw zou beginnen. Wil je weten waar dit boek over gaat? Lees dan door!

De eerste zin van Breakdown is: “Moeders horen niet op roadtrips te gaan.” Deze roman gaat over een moeder die dat juist wel doet. Volgens de traditie horen moeders alleen maar te zorgen: voor hun kinderen, voor hun echtgenoten, voor hun werk, hun huishouden, en voor hun ouders. Breakdown begint met hoe de hoofdpersoon ervoor kiest om niet naar haar werk en in plaats daarvan te vertrekken uit haar woonplaats Dublin, en uiteindelijk ook uit Ierland. Als lezer volg je haar als ze nadenkt over waarom ze besloot om te vertrekken, verder en verder weg van haar huis. Uiteindelijk besluit ze in een cottage in Wales te verblijven.  

In de roman staat dat het woord “breakdown” wordt gebruikt voor zowel apparaten als mensen. Voor apparaten is het heel simpel: iets werkt gewoon niet meer. Maar als het over mensen gaat, is het niet meer zo makkelijk te definiëren, omdat dit voor iedereen anders is. Zo beschouwt iedereen in Ierland de verteller als iemand die compleet ingestort is, maar heeft zij zelf het gevoel dat ze eindelijk weer een beetje tot leven komt in haar cottage in Wales. Heeft ze daarom een echte “breakdown” gehad? Of leefde ze in een gebroken maatschappij die niet toestaat dat vrouwen zichzelf zijn?

Tijdens het lezen stelde ik mezelf steeds die laatste vraag. Ik weet dat we in een maatschappij leven die een duidelijk idee heeft van hoe vrouwen zich moeten gedragen en hoe we eruit moeten zien. Dit wordt duidelijk in Breakdown, waar er veel aandacht wordt besteed aan het feit dat de hoofdpersoon haar haar kort heeft geknipt. Kort haar wordt bij witte vrouwen gezien als een belangrijk moment, want ze maken deze radicale beslissing schijnbaar alleen maar las ze hun leven willen veranderen. Kort haar staat namelijk lijnrecht tegenover het geldende schoonheidsideaal, en een vrouw zou dit alleen maar voor zichzelf doen. Ik hoop vurig dat meer vrouwen kort haar nemen omdat het ze goed staat en omdat ze er zelfverzekerd van worden. Ik heb namelijk al jaren kort haar, en ik voel me prima. Toch?

Als ik vastloop in mijn leven, gebeurt er altijd het volgende. Eerst kan ik niet meer slapen omdat ik de hele nacht aan het piekeren ben over alles wat er mis is. Daarna huil ik om alles omdat ik moe ben en niet meer weet wat ik moet doen. Vervolgens overtuig ik mezelf ervan dat ik een vreselijk persoon ben die vreselijke beslissingen maakt, wat er alleen maar voor zorgt dat ik me nog meer zorgen maak en dus nog minder slaap. Het is een zeer vermoeiende vicieuze cirkel. Ik ben net terug van de apotheek, waar mijn voorgeschreven slaappillen op me lagen te wachten – op voorwaarde dat ik ze alleen maar in noodgevallen gebruik. Maar ja, wanneer is het een noodgeval? Ben ik eigenlijk tijden geleden al ingestort?

In het motto van Breakdown staat een zin uit het boek Robinson van Muriel Sparks: “Dingen bouwen zich in iemand op, en dan komt er een uitbraak” (eigen vertaling). In Sweeneys roman zijn er veel redenen waarom de hoofdpersoon een zogenaamde breakdown heeft, en het wordt vanaf het begin duidelijk dat er niet een specifiek moment is dat ervoor zorgt dat ze vertrekt. Het zijn veel verschillende elementen, en er is ook geen reden waarom ze op die precieze dag weggaat. Dat komt doordat het leven, in tegenstelling tot literatuur, nergens een goede reden voor nodig heeft; het hoeft niet mooi of symbolisch te zijn. De hoofdpersoon van Breakdown moet zich simpelweg gerealiseerd hebben dat ze geen reden nodig had om te blijven en het leven te leiden dat ze langzaam maar zeker verachtte.

In een interview met het tijdschrift Linda. zei Sweeney dat haar roman gaat over vastzitten in traditionele rollen, en dat het de hoofdpersoon lukt om hieraan te ontsnappen. Ze gaf ook aan dat ze veel brieven kreeg waarin stond dat de schrijvers ervan echt niet begrepen waarom de hoofdpersoon haar man verliet, omdat er niets mis was met hem. Sweeney vervolgde dat ze bang was dat ze vrouwen beledigde die in dezelfde omstandigheden leefden als de hoofdpersoon, maar besloten om te blijven. De reden dat ze beledigd zouden zijn, volgens Sweeney, is dat ze doorhadden dat er een kern van waarheid in zat. Dit laat zien dat Breakdown zomaar een boek is over een normale vrouw met een normaal gezin, maar ook over onze maatschappij en haar verwachting van hoe vrouwen zich moeten gedragen. Breakdown toont mij een uitweg waar ik nog nooit over nagedacht had.

Het is al een tijdje geleden dat ik Breakdown gelezen heb. Echter, ik merk dat ik er elke dag wel even over nadenk. De laatste tijd merk ik dat ik geen zin meer heb in tijdverslindende dingen. Ik wil eigenlijk geen nieuwe afspraken meer maken. Ik heb alleen maar de behoefte om in bed te liggen en boeken te lezen of stomme tv-programma’s te kijken. Dat lost natuurlijk niets op. In plaats daarvan zou ik me ook kunnen laten inspireren door Sweeneys roman.

Vrouwen horen niet op roadtrips te gaan. Moet ik daarom maar een keer iets onvrouwelijks doen en gewoon weggaan?

Wat vond jij van Breakdown? Heb je er ooit een gehad? Vind jij dat er dingen zijn die vrouwen niet horen te doen? Vind je dat de hoofdpersoon uit het boek terecht vertrok, of heeft ze alles alleen maar erger gemaakt? Kunnen vrouwen echt een beslissing voor zichzelf nemen, of zijn ze altijd verantwoordelijk voor iets of iemand anders? Heb jij ooit gespeeld met het idee om helemaal opnieuw te beginnen met je leven? Laat het me alsjeblieft weten in de comments! En vergeet me natuurlijk niet te volgen voor meer boekenposts!