The Open Book

Heb je ooit een boek gelezen in een klaslokaal, terwijl je leerlingen hun best deden om alles wat ze zich nog over Romantische literatuur herinnerden op te schrijven? Ik zou altijd keihard nee gezegd hebben op deze zeer specifieke vraag. Echter, twee weken geleden las ik J.D. Salingers klassieker De vanger in het graan uit terwijl ik op school zat. Ik had geen beter boek kunnen lezen op dat moment. Wil je weten waarom? Lees dan door!

De vanger in het graan (originele titel: The Catcher in the Rye) van J.D. Salinger gaat over Holden Caulfield, een boze zestienjarige jongen die net van school getrapt is. Hij heeft geen idee wat hij met zichzelf aan wil en besluit om naar New York te gaan om daar te dansen, dronken te worden, en mensen te ontmoeten. Terwijl we over al deze avonturen lezen, komen we erachter dat er meer schuilgaat achter Holden dan we op het eerste gezicht zien, en dat er een reden is dat hij zo vreselijk irritant is.

Over irritante tieners gesproken: ik had een klaslokaal vol met ze op dat moment. Er is een meisje dat me altijd zo vuil aankijkt dat ze volgens mij hoopt dat de uitdrukking ‘als blikken konden doden’ eindelijk een keer werkelijkheid wordt. Er is een jongen die altijd hetzelfde trainingspakje aanheeft en die zeer dubieuze keuzes maakt als het om vrienden uitkiezen gaat. Er is een meisje dat volgens mij altijd aan het jokken is. Er is een leerling die amper een woord gezegd heeft en met wie ik nooit maar een keer oogcontact gemaakt heb. En er is een jongen die dit jaar is blijven zitten en zich duidelijk nog niet heeft gerealiseerd dat hij iets – wat dan ook – moet doen om niet nog een keer alleen maar onvoldoendes te halen. Nu ze rustig hun toets aan het maken waren, nam ik de tijd om ze eens goed te observeren, zonder dat ze het doorhadden, natuurlijk. Daarom had ik mijn boek bij me.

Ik wist dat ik De vanger in het graan uit zou lezen tijdens deze toets. Ik hoefde nog maar een paar pagina’s te lezen, en ik was benieuwd hoe het zou eindigen. Ik had de laatste dagen al zoveel over Holden gelezen; ik wist dat hij een hekel heeft aan heel veel dingen. Hij haat zijn klasgenoten, de meeste volwassenen die hij ontmoet, films, Shakespeare, en vooral nepperds. Heel af en toe zegt hij dat hij iets wel waardeert, maar dan is het direct zo groot en overdreven dat hij er ‘bijna in bleef’. Het is een jongen die niet snel iets leuk vindt, en dat zorgt ervoor dat ik hem eerst ook niet zo leuk vond.

Tijdens het lezen bleef ik me maar dingen afvragen over Holden en waarom hij iedereen op armlengte houdt. Ik realiseerde me echter ook, omdat ik steeds even naar de klas kijken om er zeker van te zijn dat niemand aan het spieken was, dat alle vragen die ik had voor Holden ook toepasbaar waren op mijn leerlingen. Normaal gesproken krijg ik alleen de buitenkant mee: pijn, woede, onzekerheid en al die andere gevoelens die iedereen die ooit een tiener is geweest nog goed zal kennen, maar, net als bij Holden, ik wist dat er veel meer bij hen speelde dan dat ze mij laten zien. En dat hoeven ze natuurlijk ook niet; ik hoop alleen dat ze iemand hebben met wie ze kunnen praten, of iemand die ze kan redden.  

Ik zal ze vertellen dat ze altijd Holden nog hebben. De betekenis van de titel De vanger in het graan komt van een gedicht van de Schotse dichter Robert Burns die Holden verkeerd begrijpt. Hij stelt zich voor dat hij in een graanveld staat en dat er allemaal kinderen om hem heen rennen, en hij moet ervoor zorgen dat ze niet van een hoge klif afvallen – en ik denk dat die klif voor volwassenheid staat. Hij probeert ze te redden door ervoor te zorgen dat ze niet opgroeien en in een van die vreselijk hypocriete, neppe volwassen veranderen.

Soms heb ik het gevoel dit de reden is dat ik docent geworden ben; ik bevind mij daar, in een graanveld, met mijn armen zover mogelijk gestrekt als ik kan, maar natuurlijk willen mijn leerlingen helemaal niet gevangen worden, dus in plaats daarvan sta ik er maar en zie ik ze een voor een van de klif vallen zonder dat ik weet hoe ze terecht komen. Maar ik weet dat ik ze moet laten gaan, want uiteindelijk komt alles toch wel goed. Dat geldt namelijk ook voor Holden, die mijn hart in duizend stukjes brak toen hij zei dat hij volledig ingestort was en in een inrichting was geplaatst. Gelukkig geeft hij aan dat hij zich nu beter voelt en van plan is om weer terug naar school te gaan.

Ik legde mijn boek voor de laatste keer neer, keek rond in mijn lokaal, en merkte dat ik een grote glimlach op mijn gezicht had. Ik glimlachte naar die arme, gevoelige Holden, ik glimlachte naar de jongen in zijn trainingspakje (hij keek op en ging snel terug naar zijn toets), ik glimlachte naar het boze meisje (dat me een blik toewierp waarvan mijn bloed in ijs veranderd was als ik het had toegelaten), ik glimlachte naar het meisje dat nooit oogcontact maakt (en dat nu ook niet deed), ik glimlachte naar het jokkende meisje (en vermoedde dat ze aan het spieken was), en ik glimlachte naar de ongemotiveerde jongen, die als een van de eersten klaar was met zijn toets. Hij zag dat ik keek, en ik zag zijn mondhoeken naar boven bewegen, een heel klein beetje, en voor heel eventjes.  

Die kinderen toch. Ik blijf er bijna in.

Wat vond jij van De vanger in het graan? Kon je iets met Holden, of vond je hem gewoon irritant? Hoe was jij als tiener? Denk je dat iedereen iets van Holden in zich heeft? Hoe weten we wanneer er meer speelt dan we te zien krijgen? Laat het me weten in de comments! En vergeet me natuurlijk niet te volgen voor meer boekennieuws!